تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابداری مالی => نويسنده: khoshnoud در سپتامبر 05, 2011, 00:28:49
-
خلاصه استاندارد حسابداري شماره 30
استاندارد حسابداري شماره 3
درآمد عملياتي
دامنه کاربرد
اين استاندارد بايد براي حسابداري درآمد عملياتي حاصل از معاملات و رويدادهاي زير به کار گرفته شود:
§ فروش کالا،
§ ارائه خدمات
§ استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري که مولد سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام است.
دامنه کاربرد
در اين استاندارد، درآمد عملياتي حاصل از موارد زير مطرح نمي شود:
§ سود سهام حاصل از سرمايه گذاريهايي که به روش ارزش ويژه به حساب گرفته مي شود،
§ پيمانهاي بلند مدت (استاندارد شماره 9)،
§ قراردادهاي اجاره،
§ کمکهاي بلاعوض و ساير کمکهاي مشابه دولتي (استاندارد شماره 10)،
§ قراردادهاي بيمه در شرکتهاي بيمه،
§ افزايش طبيعي حيوانات پرورشي ومحصولات کشاورزي و جنگلي،
§ استخراج مواد معدني، و
§ تغيير ارزش ساير داراييهاي جاري از قبيل سرمايه گذاريها (در موسسات تخصصي سرمايه گذاري) يا سرمايه گذاري در املاک در واحدهاي تجاري که به خريد و فروش املاک اشتغال دارند.
درآمد
عبارتست از افزايش در حقوق صاحبان سرمايه به جز درمواردي که به آورده صاحبان سرمايه مربوط مي شود.
درآمد عملياتي
عبارت از درآمدي است که از فعاليتهاي اصلي و مستمر واحد تجاري حاصل مي گردد.
درآمد عملياتي زماني شناسايي مي شود که:
1. شواهد کافي مبني بر وقوع يک جريان آتي ورودي منافع اقتصادي وجود داشته باشد
2. اين منافع رابتوان به گونه اي اتکاپذير اندازه گيري کرد.
درآمد عملياتي از معاملات و رويدادهاي زير ناشي مي شود:
الف . فروش کالا،
ب . ارائه خدمات، و
ج . استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري که مولد سود تضمين شده، درآمد حق امتياز وسود سهام است.
کالا
کالا شامل کالاي توليد شده توسط واحد تجاري براي فروش و همچنين کالاي خريداري شده جهت فروش مجدد و ساير املاک نگهداري شده جهت فروش مجدد مي باشد.
ارائه خدمات
ارائه خدمات معمولا” متضمن اجراي وظيفه اي مورد توافق طي مدتي معين توسط واحد تجاري است.
استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري
استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري منجر به تحصيل درآمدهاي عملياتي زير ميشود:
سود تضمين شده: مبالغي که بابت استفاده از وجوه نقد يا معادل وجه نقد واحد تجاري مطالبه مي شود،
درآمد حق امتياز: مبالغي که بابت استفاده از داراييهاي غير جاري نظير امتياز ساخت، علايم تجاري، حق انتشار و .. مطالبه مي شود
سود سهام: مبالغي از سود توزيع شده واحد سرمايه پذير که عايد واحد تجاري مي شود.
اندازه گيري درآمد عملياتي
درآمد عملياتي بايد به ارزش منصفانه مابه ازاي دريافتي يا دريافتني اندازه گيري شود.
در شرايطي که جريان ورودي وجه نقد به آينده موکول شود، ارزش منصفانه مابه ازاي مربوط، بهاي فروش نقدي است.
اندازه گيري درآمد عملياتي
هر گاه کالاها يا خدمات در قبال کالاها ياخدمات مشابه مبادله گردد، اين مبادله به عنوان معامله اي درآمدزا تلقي نمي شود.
مثال: مبادله شير توسط دو شرکت توليد کننده محصولات لبني جهت تامين به موقع تقاضاي مشتريان در حوزه توزيع محصولاتشان.
هر گاه کالاها و خدمات با کالاها وخدمات غيرمشابه مبادله شود، درآمد عملياتي ارزش منصفانه کالا ياخدمات دريافتي پس از تعديل بابت سرک نقدي مي باشد.
تشخيص معامله
معيارهاي شناخت معمولا” به طور جداگانه در مورد هر معامله اعمال مي شود.
در برخي شرايط، جهت انعکاس محتواي معامله لازم است معيارهاي شناخت در مورد اجزاي قابل تفکيک يک معامله منفرد به کار گرفته شود.
تشخيص معامله
هر گاه دو يا چند معامله به گونه اي به هم پيوسته باشد که اثر تجاري آن را نتوان بدون توجه به کليت آن درک کرد، معيارهاي شناخت در مورد آن به طور يکجا اعمال مي شود.
مثال: يک واحد تجاري ممکن است کالاهايي را به فروش رساند و همزمان قراردادي جداگانه براي بازخريد همان کالاها در آينده منعقد کند. اين امر موجب نفي اثر محتوايي معامله فروش مي شود و لذا در چنين حالتي بايد دو معامله فروش و بازخريد همان کالا را يکجا شناسايي کرد.
فروش کالا
شناسايي درآمدعملياتي
درآمد عملياتي حاصل از فروش کالا بايد زماني شناسايي شود که کليه شرايط زير تحقق يافته باشد:
§ انتقال مخاطرات و مزاياي عمده مالکيت کالا،
§ عدم وجود هيچگونه دخالت مديريتي مستمر نسبت به کالا در حدي که معمولا” با مالکيت همراه است يا عدم وجود کنترل موثري نسبت به کالا،
§ اندازه گيري مبلغ درآمد به گونه اي اتکاپذير،
§ محتمل بودن جريان ورود منافع اقتصادي به واحد تجاري
§ اندازه گيري مخارج مربوط به کالاي فروش رفته به گونه اي اتکاپذير.
فروش کالا
انتقال مزايا و مخاطرات مالکيت
اگر واحد تجاري بخش عمده اي از مخاطرات و مزاياي مالکيت را حفظ کند، معامله مربوط، فروش تلقي نمي گردد و لذا درآمدي شناسايي نمي گردد.
فروش کالا
نمونه هايي از مواردي که ممکن است مزايا و مخاطرات عمده مالکيت انتقال نيافته باشد:
§ واحد تجاري تعهداتي در ارتباط با عملکرد غير مطلوب مورد معامله که توسط مفاد ضمانت نامه پوشش نيافته باشد، به عهده بگيرد،
§ زماني که دريافت درآمد مشروط به تحصيل درآمد توسط خريدار از محل فروش کالاهاي مورد نظر باشد،
§ زماني که ارسال کالا متضمن خدمات نصب باشد وخدمات نصب نيز بخش عمده اي از مبلغ قرارداد باشد،
§ خريدار حق فسخ معامله را داشته باشد و واحد تجاري در مورد احتمال برگشت کالا مطمئن نباشد.
فروش کالا
نکته
زماني که به خاطر تضمين قابليت وصول مطالبات، مالکيت قانوني کالا حفظ مي شود، در حاليکه مخاطرات ومزاياي عمده مالکيت انتقال يافته است، اين معامله فروش تلقي شده و درآمد عملياتي شناسايي مي گردد.
فروش کالا
شناخت درآمد در شرايطي که احتمال برگشت کالا وجود دارد:
چنانچه در خرده فروشي کالاها، در صورت عدم رضايت مشتري، برگشت کالا و استرداد مابه ازاء به مشتري ميسر باشد، به شرط آنکه بتوان مبالغ برگشتي آتي را به گونه اي اتکاپذير برآورد کرد و بدهي ناشي از برگشت کالا را شناسايي کرد، درآمد عملياتي در زمان فروش مورد شناخت قرار مي گيرد.
اندازه گيري هزينه مرتبط با يک معامله
هر گاه هزينه هاي مرتبط با يک معامله يا رويداد را نتوان به گونه اي اتکاپذير اندازه گيري کرد، درآمد عملياتي را نمي توان شناسايي کرد. در چنين شرايطي، هر گونه مابه ازاي دريافتي به عنوان بدهي شناسايي مي شود.
قابليت وصول مابه ازاء
براي شناخت درآمد عملياتي، محتمل بودن جريان منافع اقتصادي مرتبط با معامله به درون واحد تجاري شرط اساسي است.
هر گاه در مورد قابليت وصول بخشي از درآمد عملياتي شناسايي شده قبلي ابهام به وجود آيد، مبلغ غير قابل وصول يا مبلغي که بازيافت آن غير محتمل است، به جاي اينکه به عنوان تعديل درآمد عملياتي شناسايي شده قبلي به حساب گرفته شود، به حساب هزينه منظور مي گردد.
ارائه خدمات
شناسايي درآمدعملياتي
هر گاه ماحصل معامله اي را که متضمن ارائه خدمات است بتوان به گونه اي اتکاپذير برآورد کرد، درآمد عملياتي مربوط بايد با توجه به ميزان تکميل آن معامله شناسايي شود.
ارائه خدمات
شرايط لازم جهت برآورد ماحصل معامله به گونه اي اتکاپذير
ماحصل معامله زماني به گونه اي اتکاپذير قابل برآورد است که همه شرايط زير احراز شده باشد:
§ جريان منافع اقتصادي مرتبط با معامله به درون واحد تجاري محتمل باشد،
§ مبلغ درآمد عملياتي را بتوان به گونه اي اتکاپذير اندازه گيري کرد،
§ ميزان تکميل معامله به گونه اي اتکاپذيرقابل اندازه گيري باشد
§ مخارجي که در ارتباط با ارائه خدمات تحمل شده يا خواهد شد، به گونه اي اتکاپذير قابل اندازه گيري باشد.
ارائه خدمات
يک واحد تجاري عموما” پس از توافق در مورد شرايط زير با طرفهاي ديگر معامله قادر به انجام برآوردهاي اتکاپذير مي باشد:
§ حقوق قابل اعمال هر يک از طرفين در مورد خدماتي که قرار است ارائه يا دريافت شود،
§ مابه ازايي که قرار است مبادله شود
§ نحوه و شرايط تسويه.
ارائه خدمات
نکاتي در مورد شناخت درآمد عملياتي
§ هر گاه ارائه خدمات متضمن انجام تعداد نامشخصي از عمليات طي يک دوره زماني معين باشد، درآمد عملياتي به روش خط مستقيم طي آن دوره زماني شناسايي مي شود، مگر اينکه طبق شواهد موجود، روش ديگري که درآمد عملياتي دوره را بهتر منعکس کند، وجود داشته باشد.
§ هر گاه يک فعاليت خاص در مقايسه با ساير عمليات از اهميت ويژه اي برخوردار باشد، شناخت درآمد عملياتي تا زمان اجراي آن فعاليت خاص به تعويق مي افتد.
ارائه خدمات
نکاتي در مورد شناخت درآمد عملياتي
شناخت سود شرايط شناخت درآمد شرايط حاکم
انجام مي شود درآمد به صورت کامل، با توجه به ميزان تکميل معامله شناسايي مي شود ماحصل معامله متضمن ارائه خدمات و مخارج مربوط به آن معامله به گونه اي اتکاپذير قابل اندازه گيري مي باشد
انجام نمي شود درآمد تا ميزان مخارج تحمل شده قابل بازيافت شناسايي مي شود ماحصل معامله متضمن ارائه خدمات به گونه اي اتکاپذير قابل اندازه گيري نمي باشد
انجام نمي شود درآمد عملياتي شناسايي نمي شود ومخارج به عنوان هزينه دوره شناسايي مي شوند ماحصل معامله متضمن ارائه خدمات به گونه اي اتکاپذير قابل اندازه گيري نمي باشد و بازيافت مخارج تحمل شده محتمل نباشد
سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام
شرايط شناسايي درآمد عملياتي
درآمدهاي عملياتي ناشي از استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري که متضمن سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام است بايد به شرط تحقق شرايط زير شناسايي شود:
جريان منافع اقتصادي مرتبط با معامله به درون واحد تجاري محتمل باشد
مبلغ درآمد عملياتي را بتوان به گونه اي اتکاپذير اندازه گيري کرد.
سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام
نحوه شناسايي درآمد عملياتي
درآمد عملياتي ناشي از استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري بايد با توجه به مباني زير شناسايي شود:
§ سود تضمين شده بر اساس مدت زمان و با توجه به مانده اصل طلب و نرخ مربوط،
§ درآمد حق امتياز طبق محتواي قرار داد مربوط
§ سود سهام حاصل از سرمايه گذاريهايي که به روش ارزش ويژه ثبت نشده است، در زمان احراز حق دريافت توسط سهامدار، به استثناي سود سهام حاصل از سرمايه گذاري در واحدهاي تجاي فرعي و وابسته.
سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام
نکته اي در مورد سود سهام
در مواردي که سود سهام از محل اندوخته ها يا سود انباشته مصوب پيش از تحصيل سرمايه گذاري اعلام مي شود، اين گونه مبالغ معرف بازيافت بخشي از بهاي تمام شده سرمايه گذاري است و درآمد محسوب نمي شود.
افشا
واحد تجاري بايد موارد زير را در يادداشتهاي توضيحي افشا کند:
رويه هاي حسابداري مورد استفاده براي شناخت درآمد عملياتي، و
مبلغ هريک از طبقات عمده درآمد عملياتي شناسايي شده طي دوره ناشي از موارد زير:
§ فروش کالا،
§ ارائه خدمات،
§ سود تضمين شده،
§ درآمد حق امتياز،
§ سود سهام، و
§ مبلغ درآمد عملياتي حاصل از مبادله کالا ياخدمات که در هر يک از طبقات عمده درآمد عملياتي منظور شده است.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي که ارائه خواهد شد، تنها جنبه تشريحي داشته و بخشي از استاندارد نمي باشد و به جز در مواردي خاص که مشخصا” در تحليل وضعيتهاي تجاري مورد اشاره قرار گرفته است، نمونه ها متضمن اين فرض است که هيچ ابهام قابل ملاحظه اي در مورد مبلغ يا قابليت وصول مابه ازايي که قرار است دريافت شود، هزينه هايي که واقع شده يا واقع خواهد شد، يا ميزان احتمالي برگشت کالا وجود ندارد.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
فروش کالا با تعويق در تحويل کالا
هر گاه مالکيت به خريدار منتقل شود، در صورت تحقق شرايط زير درآمد عملياتي شناسايي مي شود:
تحويل کالا به خريدار محتمل باشد.
در زمان شناخت درآمد، کالا موجود، قابل تشخيص و آماده تحويل به خريدار باشد.
خريدار به طور مشخص، تعويق در تحويل کالا را تاييد کرده باشد.
شرايط معمول پرداخت برقرار باشد. بنا به درخواست خريدار، تحويل کالا به تعويق افتاده ولي مالکيت آن به خريدار منتقل شده است و وي صورتحساب را مي پذيرد
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
ارسال مشروط
هر گاه فروشنده در مورد امکان برگشت کالا نامطمئن باشد، تا زماني که محموله رسما” توسط خريدار قبول نشده يا مهلت مقرر براي برگشت کالا منقضي نشده باشد، نسبت به درآمد شناختي صورت نمي گيرد. منوط به تاييد خريدار همراه با برخورداري خريدار از حق محدود براي برگشت کالا.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
ارسال مشروط
تا زماني که کالا به شخص ثالثي فروخته نشده است، شناخت درآمد صورت نمي گيرد. تحويل اماني کالا جهت فروش: کالا براي گيرنده ارسال مي شود و وي به نيابت از طرف صاحب کالا، فروش آن را به عهده مي گيرد
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
قراردادهاي فروش و بازخريد (به جز معاوضه کالاهاي مشابه)
شرايط قراردادها رابايد مورد بررسي قرار داد تا اطمينان حاصل شود که از لحاظ محتوايي، فروشنده مخاطرات ومزاياي مالکيت را به خريدار منتقل کرده است که در اين صورت درآمد عملياتي شناسايي مي شود. هرگاه فروشنده، مخاطرات ومزاياي مالکيت را براي خود نگه داشته باشد، حتي با وجود انتقال مالکيت قانوني به خريدار، معامله ماهيتا” جهت دستيابي به منابع مالي انجام گرفته و درآمد شناسايي نمي شود. فروشنده هنگام فروش موافقت مي کند که همان کالا را بعدا” بازخريد کند. همچنين ممکن است فروشنده اختيار بازخريد کالا را داشته باشد يا خريدار اين اختيار را داشته باشد که فروشنده را ملزم به بازخريد کالا کند.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
فروش به واسطه ها
به طور کلي شناخت درآمد حاصل از اين قبيل فروشها مي تواند پس از انتقال مخاطرات و مزاياي عمده مالکيت صورت گيرد. با اين حال، در برخي موارد ممکن است خريدار در واقع نماينده فروشنده باشد که در اين صورت معامله بايد ارسال اماني براي فروش تلقي شود. کالا مجددا” توسط توزيع کنندگان، عمده فروشان و غيره فروخته مي شود.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
فروش کالا
فروش اقساطي
چنانچه مابه ازاي فروش به صورت اقساطي دريافت شود، درآمد حاصل از فروش به کسر سود تضمين شده در تاريخ فروش به عنوان درآمد مورد شناخت قرار مي گيرد. شناخت درآمد سود تضمين شده مربوط بر اساس مدت زمان وبا توجه به مانده اصل طلب ونرخ سود تضمين شده مورد توافق صورت مي گيرد.
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
ارائه خدمات
چنانچه بابت خدمات تضميني پس از فروش مبلغ مشخصي در قيمت فروش منظور شده باشد، معمولا” مقتضي خواهد بود که شناخت آن حصه از قيمت فروش به عنوان درآمد به تعويق افتد و طي دوره اي که خدمات ارائه مي شود، صورت گيرد. درآمدي که به تعويق مي افتد، مبلغي است که علاوه بر جبران مخارج مورد انتظار خدمات تحت قرارداد فروش، سودي معقول از بابت انجام خدمات، عايد فروشنده کند. مبالغي که بابت خدمات بعد از فروش در قيمت فروش منظور شده است
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
ارائه خدمات
حق العمل پخش تبليغات، زماني شناسايي مي شود که تبليغات مورد نظر از طريق رسانه ها انعکاس يابد. حق العمل تهيه طرحهاي تبليغاتي با توجه به مرحله تکيمل طرح مورد شناخت قرار مي گيرد. حق العمل کارگزاران تبليغات
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
ارائه خدمات
درآمد در طول دوره آموزش شناسايي مي شود. شهريه
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي
سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام
حق الزحمه و درآمد حق امتياز دريافتي در قبال استفاده ديگران از داراييهاي واحد تجاري(از قبيل علايم تجاري، حق اختراع معمولا” بر اساس محتواي قرار داد شناسايي مي شود. به عنوان يک راه حل عملي، مي توان درآمد را به روش خط مستقيم و طي دوره قرارداد شناسايي کرد.
اعطاي حقوق در قبال حق الزحمه ثابت يا تضمين غير قابل فسخ که به استفاده کننده اجازه بهره گيري آزادانه از حقوق اعطايي را مي دهد واعطا کننده حقوق، ملزم به ايفاي تعهدات ديگري نيست، ماهيتا” فروش تلقي مي شود. حق الزحمه اجازه استفاده و درآمد حق امتياز ساخت
نمونه هايي از موارد شناخت درآمد عملياتي سود تضمين شده، درآمد حق امتياز و سود سهام
سود سهام حاصل از سرمايه گذاريهايي که به روش ارزش ويژه ثبت نشده است، در زمان احراز حق دريافت توسط سهامدار شناسايي مي شود (به استثناي سود سهام حاصل از سرمايه گذاري در واحدهاي تجاري فرعي و وابسته). با توجه به اصلاحيه قانون تجارت مصوب 1347 حق دريافت سود سهام با تصويب مجمع عمومي شرکت سرمايه پذير احراز مي شود.
-
مطلب مفیدی بود. دستتون درد نکنه